گزارشات طبیعت گردی و کوهنوردیمحیط زیست

جنگلهای هیرکانی

جنگلهای هیرکانی

قطعا یکی از زیباترین و مفرحترین جلوه های طبیعت گردی و کوهنوردی ،عبور از مناطق جنگلی ویا اقامت در آن ولذت بردن از این طبیعت آرام و بکر وزیبا در کنار توده ایی متراکم از درختان راست قامت سر به آسمان کشیده با شکل وشمایلهای مختلف میباشد…!درختانی که در این جنگلها سر به آسمان سائیده اند، دارای عمری دراز ودرازتر از عمر آدمیان و بسیاری دیگر از موجودات روی زمین بوده ودر طی سالیان دراز زندگی خود،سردی و گرمی ها چشیده ومکرر صدای داس و تبر شنیده اند وزخمهای فراوان نامهربانی را بر پیکر استوار خویش لمس کرده و گاه نیز ایستاده مُرده اند…!حتی در مسافرتها سیاحتی و زیارتی ،هوس مسافر گرما زده ،به استراحت و خوردن نهار وتفریح در دل جنگل ،کاریست که حتما همه ما در اثنای برنامه های تفریحی ومسافرتی ویا هفتگی خود لحاظ میکنیم .اگرچه نیز گاهی اوقات به بهانه بی مبالاتی ما، زندگی این موجودات صد در صد مفید زنده را با خطر مواجه کرده که بهای آن تفریح نابخردانه ما ،تا سالهای سال بر گردن درختان جنگل سنگینی خواهد کرد..!
و اما آنچه که ما در نوار ساحلی دریای خزر تا ارتفاع حدودا ۲۰۰۰ متر از سطح دریا در استانهای آذربایجان شرقی ،اردبیل،گیلان،زنجان،مازندران،گلستان و البته بخشی هم در کشور آذربایجان داریم معروف هستند به جنگل هیرکانی…!جنگلهای هیرکانی با قدمتی حدود چهل میلیون سال (دوره سوم زمین شناسی وهم عصر با دایناسورها)از متراکم ترین جنگلهای دنیا هستند به مساحت حدودا۵۵۰۰۰کیلومتر مربع در کرانه های جنوب و جنوب غرب دریای خزر مشترک با کشورآذربایجان که حد فاصل روستای هیرکان در کشور آذربایجان تا شهرستان استارا درگیلان الی منطقه گرگان در استان گلستان را پوشش میدهند..روی بعضی از کتیبه های مکشوفه از عهد هخامنشیان واژه “ورکان “نوشته شده که همان هیرکان یا جرجان یا گرگان است .لذا هیرکان نام سابق گرگان است( که گویاواژه ایست که مورخان یونانی برای این نواحی استفاده میکرده اند)….اینها همه حکایت از قدمت این جنگلهای هیرکانی و همراهی آن با تاریخ مدون تمدن ایرانیست.قطعادر جاهائیکه تاریخ مدونی نداریم جهت مطالعه باید متوسل به نظریات زمین شناسان و مطالعه نظریات کارشناسان امر در زمینه سرگذشت زمین دز ادوار مختلف زمین شناسی شویم…!
گونه های گیاهی این زیست بوم، بدلیل عدم مقاومت در قبال سرمای اروپا و مناسب بودن با هوای معتدل و مدیترانه ایی منطقه جنوبی دریای خزر فقط در این ناحیه قابل رشد هستند…براوردها حاکی از آن است که تاکنون ۵۱درصد جنگلهای هیرکانی از دست رفته اند واز مقدار باقیمانده تنها ۱۰ درصدر آن حفاظت میشوند..
در زیست بوم این جنگلها حدود ۴۰۰ گونه پرنده،۱۰۰گونه پستاندار،۱۵۰ گونه گیاهی یافت میشود.گونه های درختی این جنگلها شامل شمشاد،راش،توسکا،بلوط،ون،نارون و….هستند که تا ارتفاع حدودا ۲۰۰۰ متری از سطح دریا،رویش دارند..ارزش این جنگلها قابل قیمت گذاری نیست،چرا که قیمت گذاری روی هر جنس ،زمانی امکانپذیر است که نوع مشابه آن ،حتما موجود باشد،مثلا هیچوقت قلب یا ریه انسان قابل قیمت گذاری نیست ولی وقتی اضطرار بر زندگی حاکم شود وحیات انسان بنوعی به مخاطره بیفتد حاضر میشود یکی از کلیه های خود را (چون دو گانه هست)به بهایی بفروشد وبا آن یکی زندگی کند. ولی جنگل هیرکانی چون مشابه ندارد قابل ارزش گذاری اقتصادی نیست چرا که این جنگلها با آن وصفی که در مورد آن شد،علاوه براینکه مسئولیت تولید اکسیژن مورد نیاز حیات انسانها یعنی نقش ریه جامعه انسانها را برعهده دارند در جهت نگهداری آب مورد نیاز موجودات دیگر نیزکمک میکنند..
یکی از زیباترین بخشهای جنگل هیرکانی ،جنگل ابر واقع درشاهرود است که بدلیل کاهش ضخامت کوههای منطقه و حادث شدن شرایط فیزیکی ناشی از اختلاف فشارهوا،ابرها بداخل جنگل هدایت شده و سر درختان در بیرون از ابرها قرار میگیرد و تفرجگاه رویایی قشنگی را تشکیل میدهند…
جنگلهای هیرکانی برغم اینهمه جاذبه گردشگری و زیست بوم منحصر به فرد و ارزش اقتصادی غیر قابل براورد ،متاسفانه عوامل نابود کننده بیشماری دارند که اهم آنها،احداث کارخانجات چوب و کاغذ،حریق های گسترده ناشی از عدم توجه،احداث سدهای غیرکارشناسی شده،برداشتهای غیر اصولی و غیر مجاز چوب توسط سودجویان ومتاسفانه در سالهای اخیر تغییر کاربری های فراوان جهت موضوعات رفاهی شخصی و در نتیجه تخریب جنگل و…میباشد..!
نخستین بار کشور آذربایجان به استناد وجود روستایی بنام هیرکان در آن کشور ،مبادرت به اقدام جهت ثبت این جنگلها بنام خود در یونسکو نمود که با توجه به اینکه قسمت اعظم این جنگلها در ایران واقع شده با اعتراض ایران مواجه گشت وبدلیل اختلافات موجود، یونسکو تا حال حاضر از ثبت آن اجتناب کرده است اگرچه یونسکو اخیرا،اعلام کرده بر اساس الویت الفبایی نام کشورهای ذینفع،پیشنهاد ثبت آنرا دارد که بازهم مورد اعتراض ایران واقع گردیده است ولذا این جنگلها هنوز ثبت جهانی نشده اند*…!
جنگلهای هیرکانی حکم ریه بخش بزرگی از ایران وهمه موجودات زنده تحت پوشش خود را دارد واگر مسئولین امرومردم تواما در نگهداری و حفظ و حراست آن نکوشند،روند تخریب آن تسریع وراه تنفسمان هر روز، تنگ و تنگتر گشته وقهرا به خفگی منجر خواهد شد…!
*توضیح اینکه خوشبختانه جنگلهای هیرکانی در تیرماه ۹۸ توسط یونسکو و بعد از طی شدن یک مناقشه پرماجرا بین ایران وآذربایجان ینام ایران ثبت گردیده است.سوال این است که ایا با ثبت این جنگلها که بعد از کویر لوت دومین اثر طبیعی ثبت شده بنام ایران در یونسکو است، روند تخریب و نابودی این جنگلها متوقف خواهد شد؟!
عکسهای زیر بخشهایی از جنگلهای هیرکانی نقاط مختلف گیلان هست که در سالهای مختلف و فصلهای متنوع برداشته شده است..



پارس گیلدا

جنگلهای هیرکانی

حتما مطالعه کنید
درخت نوشته ها
پی سی اسکریپت
نمایش بیشتر

مدیر سایت

من همان دم که وضو ساختم از چشمه عشق / چار تکبیر زدم یکسره بر هر چه که هست..! "حافظ" ......؛ نام و نام خانوادگی:حسین شعبانی مژدهی ؛ شغل: آزاد؛ تحصیلات: لیسانس در مهندسی؛ متاهل و پدر ؛ علاقمند به طبیعت گردی و کوهنوردی و عکاسی ومستندکردن تجارب نزدیک به هفت دهه پیمایش در این محنتگه خاکی..

نوشته های مشابه

۳ دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا